28 de septiembre de 2013

ÓSCAR PEREIRO, UNHA HOMENAXE MERECIDA.




                Mañán, 29 de setembro, ás 10:00h da mañán, inaugúrase unha escultura dedicada ao ciclista mosense Óscar Pereiro. Será no Concello do Porriño, a carón da fonte de San Sebastián -coñecida coma “Fonte dos Ciclistas”-, lugar de reunión dos que practican este deporte para saír a entrenar despois de encher os seus “bidóns” de auga.





  

UN ORGULLO PARA MIN.

 

              Para min foi unha ledicia recibir o encargo desta obra por parte da Peña Ciclista “Óscar Pereiro”, que pecha a súa andaina con este acto, despois da retirada de Óscar do ciclismo profesional.
            
             E foi un orgullo para min realizar esta escultura, que xa diseñara no meu maxín en 2006, despois do feito heróico protagonizado por Óscar ao gañar o Tour de Francia. Toda Galiza celebrou aquel éxito e os mosenses alegrámonos dobremente porque o galego que acadara o meirande triunfo para un ciclista era veciño noso.

 

A UBICACIÓN (e a polémica).


            Despois de presentarlles o deseño da escultura aos membros da peña ciclista só quedaba  escoller a ubicación. Querían que fose un sitio de paso habitual da Volta ciclista a España para que as imaxes aéreas captasen o monumento erixido ao noso campeón, recordándolle aos teleespectadores que un galego (de Mós) gañara o Tour. Decidimos entre todos que o mellor sitio sería a rotonda das Angustias, un cruce no que conflúe a N-550 (A Coruña - Tui) e a estrada que vai de Vigo a Ponteareas, sitio de paso cáseque obrigatorio no Sur da provincia de Pontevedra.

            Solicitaron unha reunión coa alcaldesa de Mós para ver se isto era posible. Nesta reunión (na que estiven presente) Nidia Arévalo e o concelleiro de deportes dixeron que era viable e non puxeron obxeccións, tan só manifestaron que terían que consultalo co resto da corporación municipal.

DE COMO MÓS PERDEU ESTA HOMENAXE.


            Sabendo isto escomencei o traballo e cando só quedaba un mes para o día escollido para a inauguración (nun principio era o 23 de agosto, un día antes do arranque da Volta 2013) a peña ciclista recibiu a resposta negativa acordada por toda a corporación municipal de Mós (PP, PSOE e BNG).

         As razóns expostas no comunicado alegaban que Óscar Pereiro xa recibira a medalla de ouro do Concello e que o pavillón deportivo municipal xa levaba o seu nome. Foi así como as “lúcidas” cabezas pensantes da política mosense nos privaron desta homenaxe ao noso ciclista.



COMO FINALMENTE A ESCULTURA VAI SER BEN ACOLLIDA NO PORRIÑO.



            Xa o dicían os vigueses Siniestro Total nunha das súas cancións… “Menos mal que nos queda Portugal”. Pois en Mós teremos que dicir o mesmiño: “Menos mal que nos queda O Porriño”.

            A homenaxe terá lugar este domingo ás 10 da mañán coincidindo coa “Festa da Bicicleta” organizada polo Concello porriñés como parte da programación das Festas do Cristo. E será na “Fonte dos Ciclistas”, na que tantas veces quedaría Óscar cos seus compañeiros nos comezos da súa carreira deportiva.


 UN CHAMAMENTO A TÓDOLOS MOSENSES.


       Dende aquí quero facer un chamamento a tódolos mosenses para que acudades ao acto de inauguración para mostrar o cariño, aprecio e orgullo que temos polo noso campión. Deste xeito tamén mostraremos o desacordo coa decisión dos ¿nosos? políticos.

MOITÍSIMAS GRAZAS A…


- Aos membros da Peña ciclista, promotora e patrocinadora da homenaxe, pola vosa ilusión e os ánimos que, dende aquí e trasladándovos a Francia, lle destes a Óscar.
- Ao concello do Porriño por acoller a escultura  e facer posible a súa instalación.
- A todos aqueles seguidores do ciclismo que se alegraron do triunfo dun galego no Tour, e sobre todo a “Óscar Primeiro” (como adoitaba chamalo Xurxo Souto) por aqueles momentos inolvidables.




A OBRA (UNHA BREVE DESCRICIÓN).

 

                Non quero adiantar ningunha foto da escultura antes da súa inauguración pero vou contarvos en poucas palabras o que quixen expresar:
               
              Como dixen antes, o deseño naceu na miña cabeza en 2006-2007. Daquela visualicei ao noso Óscar Primeiro levando a Nosa Terra polo mundo adiante, representándonos a todos os galegos a golpe de pedal. A nosa bandeira está chantada dende entón no máis alto do deporte e nun acontecemento identitario da República Francesa.


O TIPO DE GRANITO E O QUE A PEDRA ESCOLLIDA QUIXO SER.

Foto: Panorámica da canteira de "Silverchán", que comercializa o granito silvestre baixo o pseudónimo de "Amarillo Atlántico".
Foto: A pedra que quixo ser cliclista pesaba 4.5 toneladas antes de quitarlle tódolos cachos que vedes ciscados arredor.

                O granito de Vilachán, comercializado co nome de “Amarillo Atlántico”, é un dos mellores granitos que temos en Galiza para realizar esculturas, polo seu gran fino, a súa dureza  e tamén pola súa cor, que neste caso ven que nin pintada para representar ao galego que conseguiu vestirse de amarelo na ronda gala. ¿Será casualidade?.
                
               Penso que as casualidades non existen, senón que as cousas pasan porque teñen que pasar, e mirade por onde que, “casualmente” a pedra escollida quixo ter un lixo, unha desas manchas “feas” que aparecen na pedra. Pero, non vos imaxinades onde quedou esa marca que ata quedou ben, pois apareceu no brazo esquerdo, xustamente onde lle quedou a Óscar a marca da grave caída que tivo no Col de Agnelo en 2008.

PARA REMATAR.

                  Non espero causar polémicas co que acabo de contar pero as cousas hai que decilas tal e como son. Repito, as casualidades non existen, a pedra está no Porriño porque alí quixo estar pero ao mesmo tempo... as pedras non poden estar caladas.

              
Despois da inauguración espero publicar algunhas fotos da obra que fixo no taller Miguel Riopa, outro "campeón" (neste caso, da fotografía).

16 de junio de 2013

SO-MÓS-PAISAXE



                Facendo o inventario das moas (penedos) máis senlleiras da “Terra das Mós” ás veces atópome con anécdotas realmente curiosas que contan os veciños, unhas veces cheas de retranca e outras veces abraiantes, polo inusual. Pero poucas veces dou cunha historia como a que vou contar desta volta, claro exemplo de que “somos paisaxe”.
                Somos paisaxe porque o noso entorno natural forma parte da nosa identidade como pobo. Cando voltamos a casa despois dun tempo fóra, aínda que soamente sexan uns poucos días, a nosa mente acouga nunha tranquilidade especial moi difícil de describir pero que, de seguro, todos sabedes ao que me refiro.


Subida ao Campodomonte pola costa das Maravillas, no Bº de Sta. Marta (foto: Eladio González).

 

UN EMIGRANTE

 

                Alá polos anos 30, no barrio da Sta. Marta (da parroquia das Mós) naceu un neno, nunha casiña desas que adoitaban chamarse “terreñas” (de planta baixa). A familia deste neno, deixando todo atrás, emigrou para Arxentina cando el tiña só catro anos e alí fíxose home, estudou, traballou, casou, tivo fillos,…
                En 2012, con máis de oitenta anos, ese home voltou á terra que o veu nacer.  Pero aquí xa non quedaba nada, nin familia, nin herdanza,… NADA.  Alá na Arxentina oíralle dicir aos seus pais que eran naturais de Mós, da Parroquia de Sta. Baia. Non sei se tamén sabería que eran do barrio de Sta. Marta, pero pouco máis, xa que perderan toda clase de vínculo.
                Con estes datos sería difícil atopar a casa onde nacera máis de oitenta anos atrás. Chegado á Parroquia das Mós, achegouse ao seu barrio e presentouse aos máis vellos do lugar dando como referencia o nome e apelidos dos seus proxenitores, mais ninguén lembraba xa á súa familia.
                Por sorte, na fondura da súa mente tiña gravado algo que lle ía axudar: A PAISAXE.

Lembraba dende a porta da pequena casa a imaxe dun enorme penedo.

Foto: Ruínas da casiña coa porta dende a que o noso protagonista divisaba o penedo.

 E foi así, grazas aos penedos, como atopou a casiña que hoxe en día está cáseque en ruínas.


Foto: A casa natal do emigrante co penedo ao fondo.

UNHA PEQUENA DESCRICIÓN DA "MOA DAS MARAVILLAS".


A moa das Maravillas. O penedo desta historia visto dende o Oeste (foto: Eladio González)

                Isto contoumo Carlos Campos, que é o propietario deste enorme penedo e do furancho* que el chama “Os Penedos”, ao que podedes ir tomar un viño nestes meses de verán. Para chegar tedes que vir pola N-550 (Porriño-Redondela ) e a 3 km aproximadamente atoparedes os indicadores.


Foto: Estes son os indicadores que atoparedes para chegar á "Moa das Maravillas".

Sentín a necesidade de rebautizar a este penedo porque é demasiado peculiar para ser chamado simplemente "os Penedos" e por desgraza non conserva o nome que seguramente tivo na antiguedade.  

Vou a chamarlle "Moa das Maravillas" porque está situado na marxe dereita do "Camiño das Maravillas" que sube dende a N-550 ao "Campodomonte".


Foto: Vista do penedo dende o Leste. Podemos apreciar  que a rocha fendeuse de maneira natural en tres partes.



             O penedo, que antes era moito máis grande, foi vítima dos canteiros e actualmente sérvelle a Carlos para gardar herba, toxo, etc,… As súas paredes foron aproveitadas para adosarlle pequenas construcións coma alpendres, cortellos, etc,…


Foto: Con Carlos e a súa cuñada Ana (do Penedo da Raposa).

Foto: Cara a poñente o penedo forma unha cavidade que os propietarios aproveitan para gardar toxo, herba seca, e outros. No seu interior vese a erosión provocada polo lume que nalgún tempo prendían os que utilizaron esta cova natural como refuxio.

Foto: Vista do penedo e a vivenda-furancho dende o camiño das Maravillas. Á outra beira do camiño está o "Penedo da Raposa".
                
Como anécdota retranqueira deixo tamén unha foto do que a familia de Carlos adoita chamar o “Penedo do Cu”, este microtopónimo corréspondese a este singular penedo situado na parte traseira da vivenda.

Foto: Penedo do Cu.

 

O PENEDO DA RAPOSA.

 

                Xusto enfrente, á outra beira do camiño, está o Penedo da Raposa, que noutros tempos foi acubillo deste animal. Hoxe en día, o seu propietario, irmán de Carlos, utiliza o penedo como almacén para leña e outras cousas. 


Foto: O Penedo da Raposa con varias construcións adosadas.


Foto: Interior do "Penedo da Raposa".
Foto: Entrada ao interior do penedo.
Foto: Vista dende o interior.
               
               Toda esta zona e a subida ao “Campodomonte” está chea de moas impresionantes das cales irei dando conta. Recoméndovos unha visita nestes meses de verán, xa que precisamente agora moitas delas son visitables pola apertura dos tradicionais “furanchos”, nos que poderedes degustar os viños da Louriña e tapas variadas. Toda unha oferta etnográfica e gastronómica.



Foto: Indicador doutro dos furanchos da zona, que tamén adoptou o nome dunha pedra.
(*) Furancho: Nome que reciben as adegas particulares abertas ao público para vender os excedentes da colleita de viño. Antigamente, os clientes adoitaban levar a comida da casa (unha empanada, chourizos,...) e o dono da adega servíalles o viño.
 Probablemente esta palabra ven de furo ancho en referencia á apertura dos bocois de viño.

24 de marzo de 2013

SINAIS NA PEDRA (Na terra das Trebas Galaicas).



SINAIS NA PEDRA
(Na terra das Trebas Galaicas).



O pasado mércores inauguramos esta exposición no Museo Provincial de Lugo baixo o título de “Sinais na Pedra, dos petróglifos ás labras”.
A exposición está organizada conxuntamente polas asociacións "Festa da Prehistoria” (de Mós) e "Trebas Galaicas" (de Lugo), co patrocinio da Área de Cultura e Turismo e a Rede Museística da Deputación de Lugo.

Trátase dun pequeno percorrido pola nosa Prehistoria, dende o Paleolítico ata a Idade de Ferro, a través de reproducións en pedra (da miña autoría) e calcos de petróglifos realizados por Manuel Ledo. Ámbolos dous autores cedemos as nosas obras á nosa asociación (Festa da Prehistoria) que atopa así un xeito de autofinanciarse para a realización das súas actividades.





Foto: Calco, detalle de Tourón-Pontecaldelas, de Manuel Ledo


Foto: Replica de "cabeza trofeo" de Armea con calco ao fondo.

Por outra banda a asociación de recreación histórica, “Trebas Galaicas”, mostrou dende o primeiro momento un enorme interés polo noso traballo e xestionou acertadamente tódolos trámites para que a exposición chegara a facerse.

Foto: Membros das dúas asociacións o día inauguración da exposición.

Non quero facer aquí unha descripción do contido desta mostra e soamente amosarei algunhas fotos para acompañar o relato de como coñecín a estes galaicos na “Festa do Esquecemento” (de Xinzo de Limia) en 2012.

A nosa asociación, baixo o nome de "O clan do Porco Bravo" estivo presente nas tres primeiras edicións desta festa (2000-2001-2002) e xa había tempo que eu non acudía en axuda dos Límicos para evitar o paso das tropas de Décimo Junio Bruto. Desta volta non fun en actitude guerreira, senón que fun representando ao meu oficio de canteiro, con varias reproducións da época galaico-romana, para ambientar un pouco o evento.

 Foto: Neno manipulando un muíño xiratorio.

 Puxen a disposición do público un muíño xiratorio, para ledicia dos máis pequenos, e durante os dous días de festa estiven tallando unha réplica dun dos sedentes atopados en Xinzo que precisamente forma parte desta exposición no museo de Lugo.

 Foto: Réplica do sedente de Xinzo de Limia.

Nestas celebracións algúns participantes tenden a “disfrazarse” (de romanos ou galaicos), e digo disfrazarse porque é verdade,… a xente vai de festa,… non se lles vai a esixir un excesivo rigor.

Pero hai outros que van moi ben caracterizados, coidando tódolos detalles con verdadeiro acerto e chamáronme moito a atención dous galaicos pola súa vestimenta, adobíos e a súa panoplia guerreira. Paráronse a falar comigo, admirando a estatua do guerreiro galaico e outras reproducións castrexas que eu tiña expostas alí.
Así foi como coñecín á asociación “Trebas Galaicas” de Lugo, unha das moitas que participan en “ARDE LUCUS” pero non unha calquera, xa que oín como os membros doutra tribo lucense aseguraban que Trebas Galaicas “eran os mellores”, “así tiñamos que ir todos”, dicían.

Foto: Cos membros Tebras Galaicas, Ángel e Carlos.
 

Foi aquí, no “Esquecemento”, onde empezou a fraguarse esta exposición con obradoiros didácticos que permanecerá no museo provincial de Lugo ata o 20 de abril.

Aquí hai máis información e podedes descargar o folleto da exposición. Espero que vos guste!.



UNHA PEDRAFITA DEITADADA

 NA PARTE TRASEIRA DO MUSEO DE LUGO.


Durante a montaxe da exposición decateime da existencia dunha pedrafita deitada no xardín traseiro do museo. É unha mágoa que este magnífico exemplar non estea en posición vertical para poder apreciala mellor e tamén para evitar o deterioro producido pola humidade na cara que está en contacto directo co chan.


 Foto: A pedrafita de ¿?, deitada na parte traseira do museo.

Tratarei de trasladar esta preocupación á directora do museo, xa que a solución é bastante doada e a peza é realmente interesante. Como se pode ver nas fotos, a este menhir non lle falta detalle: coviñas gravadas e cabeza esculpida ao xeito fálico (permítaseme a expresión "caralluda").


Cando remate a exposición voltarei pola terra das Trebas Galaicas. Daquela falarei con outras pedras.